ΙΣΡΑΗΛ

Προς τα πού να στραφεί κανείς; Πού να αναζητήσει καταφύγιο μια Ισραηλινή διανοούμενη που θέλει να σκεφτεί τον πόλεμο και τον παγκόσμιο απόηχό του πάνω από την τρικυμία του παρόντος; Η Εβα Ιλούζ, 64χρονη καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στην Ιερουσαλήμ και στο Παρίσι, αμφιβάλλει.

Η εβραϊκή ιδέα υπήρξε και εξακολουθεί να είναι «ένας παράδοξος συνδυασμός θεολογικής ευρύτητος και εντονότατου φυλετικού πατριωτισμού», έγραφε το 1920 ο πολυσχιδής Αγγλος συγγραφέας Χ. Τζ. Γουέλς, εγκαινιάζοντας το «Περίγραμμα της Ιστορίας» του.

Αυτός ήταν ο τίτλος του ωραιότατου και πολυδιαβασμένου μυθιστορήματος του Στέφαν Τσβάιχ. Ενας νέος, δραστήριος, γερός και με καριέρα ανοιχτή εμπρός του, συγκινείται από τη δυστυχία μιας κοπελίτσας που τα πόδια της έχουν παραλύσει, και της κάνει λίγο συντροφιά.

«Του λόγου ο προορισμός είναι να κάνει φανερό τι είναι ωφέλιμο και τι βλαβερό και, άρα, τι είναι δίκαιο και τι άδικο», γράφει ο Αριστοτέλης στα «Πολιτικά». Εάν βεβαίως υφίσταται λόγος κι όχι κραυγές – και διάλογος. Συχνά δεν υφίσταται στις συζητήσεις μεταξύ συγγενών, φίλων, συναδέλφων, ομοτράπεζων για την ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση.

Οι χίλιες και μία πλευρές του «Απειρόγωνου» (Apeirogon, 2020, μτφρ. Τόνια Κοβαλένκο, Καστανιώτης, 2023) του Κόλουμ ΜακΚαν είναι αριστοτεχνικά συναρμολογημένες. Οι περισσότερες από αυτές είναι για τον Ράμι και τη Σμαντάρ, τον Μπασάμ και την Αμπίρ, και τις οικογένειές τους.

«Σε μια εποχή εξαπάτησης, το να λες την αλήθεια είναι πράξη επαναστατική». Τζορτζ Οργουελ Η ηθικά γρηγορούσα εβραϊκή διασπορά κατανοεί τι διακυβεύεται σήμερα στη Γάζα: όχι μόνο η έκπτωση του Ισραήλ σε κράτος-παρία, αλλά το ηθικό κύρος του εβραϊσμού.